ตลาดคาร์บอนคืออะไร

ตลาดคาร์บอนคืออะไร

กลไกการลดก๊าซเรือนกระจก

กลไกตลาดคาร์บอน หรือ ตลาดซื้อขายคาร์บอน (Carbon Market) เป็นมาตรการลดก๊าซเรือนกระจกแบบหนึ่งที่ใช้กลไกตลาด เพื่อสร้างแรงจูงใจในการลดก๊าซเรือนกระจก โดยกำหนดให้ “คาร์บอนเครดิต” ซึ่งเป็นผลการลดก๊าซเรือนกระจก จากสถานการณ์ดำเนินงานปกติ หรือส่วนต่างจากปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่สามารถลดได้ต่ำกว่าเป้าหมาย เป็นสินค้าสำหรับการซื้อขายได้

ตลาดคาร์บอน ยังทำให้เกิดการกำหนดราคาของคาร์บอนเครดิต ซึ่งตามทฤษฎีเศรษฐศาสตร์แล้วกลไกการตลาดดังกล่าว จะทำให้ต้นทุนของการลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำที่สุด ในปัจจุบัน ตลาดคาร์บอนที่มีการดำเนินการอยู่ทั่วโลก มี 2 ประเภท ได้แก่

ตลาดคาร์บอนตามพันธกรณีระหว่างประเทศ (Mandatory carbon market) หรือตลาดภาคบังคับ คือ ตลาดคาร์บอนที่จัดตั้งขึ้นสืบเนื่องจากผลบังคับในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามกฎหมาย ซึ่งต้องมีรัฐบาลเข้ามาเกี่ยวข้อง ในฐานะผู้ออกกฎหมาย และเป็นผู้กำกับดูแลปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยผู้ที่เข้าร่วมในตลาดจะต้องมีเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่มีผลผูกพันตามกฎหมาย (Legally binding target)

ทั้งนี้ ตลาดภาคบังคับนี้จะมีความเกี่ยวข้องกับ การซื้อขายคาร์บอนตามพันธกรณีของพิธีสารเกียวโต เช่น การค้า AAUs (Assigned Allowance Units) และ การค้า ERUs (Emission Reduction Units from Joint Implementation Project) ระหว่างประเทศในภาคผนวกที่ 1 และการค้า CERs (Certified Emission Reduction from Clean Development Mechanism Project) ระหว่างประเทศภาคผนวกที่ 1 (ในฐานะผู้ซื้อ) กับประเทศนอกภาคผนวกที่ 1 เป็นต้น

ตลาดคาร์บอนแบบภาคสมัครใจ (Voluntary carbon market) คือ ตลาดคาร์บอนที่ถูกสร้างขึ้นโดยไม่ได้มีกฎหมายที่เกี่ยวกับการควบคุมก๊าซเรือนกระจกมาบังคับ การจัดตั้งตลาดมักเกิดจากความร่วมมือกันของผู้ประกอบการในภาคเอกชน ผู้ที่เข้าร่วมซื้อขายในตลาดนั้นจะยินดีเข้าร่วมด้วยความสมัครใจ โดยอาจจะมีการตั้งเป้าหมายในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของตนเองโดยสมัครใจ (Voluntary cap-and-trade) แต่ไม่ได้มีผลผูกพันตามกฎหมาย (Non-legally binding target)

ข้อเปรียบเทียบตลาดภาคสมัครใจและภาคบังคับ

ประเด็นเปรียบเทียบ ตลาดคาร์บอนแบบบังคับ ตลาดคาร์บอนแบบสมัครใจ
หน่วยงานดูแลตลาด ภาครัฐ กลุ่มผู้สนใจหรือองค์กรเอกชนสามารถดำเนินการเอง หรือจัดตั้งองค์กรขึ้นใหม่ได้
ระบบ MRV ระดับประเทศ/อุตสาหกรรม ระดับผู้ประกอบการ
ผู้เข้าร่วมตลาด ทุกสาขาการผลิต เน้นที่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง และธุรกิจขนาดกลางและขนาดใหญ่ ไม่เจาะจง ขึ้นอยู่กับความสมัครใจของผู้เข้าร่วม
การจัดสรรใบอนุญาตฯ ทำได้ทั้งแบบให้เปล่าและประมูล ทำได้ทั้งแบบให้เปล่าและประมูล
บทลงโทษ มีบทลงโทษชัดเจน ไม่มีบทลงโทษแต่อาจมีสิ่งจูงใจ

คาร์บอนเครดิตได้มาอย่างไร?

รูปแบบของการซื้อขายคาร์บอนเครดิต

ผู้ซื้อในตลาดคาร์บอน

ประเทศภาคผนวกที่ 1 (ตามพิธีสารเกียวโต) เช่น รัฐบาลประเทศพัฒนาแล้ว บริษัทหรืออุตสาหกรรมที่ต้องการลดก๊าซเรือนกระจก
Carbon Fund กองทุนที่เกิดจากการรวมตัวกันของรัฐบาลหรือกลุ่มบริษัทเอกชนที่ต้องการ Credit
Carbon Broker (นายหน้า ผู้จัดหาเครดิต)

สถานการณ์ตลาดคาร์บอนในและต่างประเทศ

ตลาดคาร์บอนในต่างประประเทศ

อบก.ได้ติดตามความเคลื่อนไหวในตลาดคาร์บอนที่สำคัญของโลก 4 แห่งได้แก่

ตลาด European Union Emissions Trading Scheme (EU ETS) หมายถึง ตลาดซื้อขายสิทธิในการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในสภาพยุโรป เพื่อบรรลุเป้าหมายการลดก๊าซเรือนกระจกตามพิธิสารเกียวโต โดยมีการซื้อขายสิทธิในการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เรียกว่า “European Union Allowance (EUA)”

ตลาด Clean Development Mechanism (CDM) หมายถึง กลไกหนึ่งที่กำหนดขึ้นภายใต้พิธีสารเกียวโตเพื่อช่วยให้ประเทศอุตสาหกรรมซึ่งจัดอยู่ในกลุ่มภาคผนวกที่ 1 (Annex I countries) สามารถบรรลุพันธกรณีในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกภายในช่วงปี พ.ศ. 2551 – 2555 ให้อยู่ในระดับที่ต่ำกว่าปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในปี พ.ศ. 2533 ประมาณร้อยละ 5 โดยซื้อคาร์บอนเครดิตที่ได้จากการทำโครงการ CDM ในประเทศกลุ่มนอกภาคผนวกที่ 1 (Non-Annex I countries) ที่เรียกว่า “Certified Emission Reduction (CERs)” เพื่อนำไปหักลบปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศ

ตลาด California Carbon Allowance (CCA) หมายถึง ตลาดซื้อขายสิทธิในการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของในรัฐแคลิฟอร์เนียของสหรัฐ เพื่อบรรลุเป้าหมายการลดก๊าซเรือนกระจกตาม California Assembly Bill 32 "California Global Warming Solutions Act of 2006" ของ California Air Resources Board

ตลาด Regional Greenhouse Gas Initiative (RGGI) หมายถึง ตลาดซื้อขายสิทธิในการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ตั้งขึ้นโดยโรงไฟฟ้าในกลุ่มรัฐสมาชิก [ประกอบไปด้วย Connecticut, Delaware, Maine, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New York, Rhode Island, and Vermont] ซึ่งจะเพื่อกำหนดเพดานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในกลุ่มโรงไฟฟ้า โดยจะลดลงร้อยละ 2.5 ต่อปี จากปีฐาน 2015 ถึงปี 2020 โดยมีการซื้อขายสิทธิในการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เรียกว่า “RGGI allowance (RGA)”

ท่านสามารถติดตามข่าวสารความเคลื่อนไหวของตลาดดังกล่าวได้จาก

จดหมายข่าว อบก. [#]

ตลาดคาร์บอนรายสัปดาห์ [#]

ราคาคาร์บอนในตลาดต่างประเทศ [#]

ตลาดคาร์บอนของไทย

ภาพรวมราคาในตลาดภาคสมัครใจของไทย

รายละเอียดโครงการลดก๊าซเรือนกระจกภาคสมัครใจตามมาตรฐานของประเทศไทย(Thailand Voluntary Emission Reduction Program: T-VER) เพิ่มเติมที่ http://ghgreduction.tgo.or.th/

CopyRight © 2016 All Rights Reserved.